Ике тоҡ алтын (Юмореска)

Бер көндө Тимерйән ҡустыһы Батырға шылтыратты:
– Һаумы, ҡустым! Хәлдәр нисек? Беҙҙең яҡтарҙа картуф уңған икән. Һинеке нисек? Һатып ебәрмәнеңме?
– Сәләм, ағай! Хәлдәр арыу. Үҙең нисек? Картуф, Аллаға шөкөр, быйыл уңды. Бына иртәгә Ырымбурҙан машина килә, ауылдан картуф һатып алырға. Шуға тип тоҡлап-тоҡлап бер машиналыҡ картуф әҙерләп ултырттым.
– Ҡустым, һин уларға һатма. Бына мин иртәгә алмаш водитель егет менән ҡайтам, фураға тейәп алып, Себергә барып һатырбыҙ. Ырымбурҙар аҙ түләй, ә бына Себерҙә һатһаң, бик отасаҡһың.
– О-о-о, рәхмәт, Тимерйән ағай! бик ҡыуандырҙың.
Иртәгәһенә иртүк ҡайтып ингән ағаһы һәм ҡунаҡ егет менән сәй эсеп алғас, тиҙ генә картуфты тултырҙылар. Унан һуң инде өсәүләшеп юлға сыҡтылар. Көнө буйы рулдә килгән ағаһы Себергә етәрәк йәш егеткә машинаны йөрөтөргә ҡушты ла, үҙе ултырғыс артындағы урынға йоҡларға ятты.
Инде ҡалаға еттем генә тигәндә, юл ситендә торған ЮХХДИ хеҙмәткәре таяғын болғап, машинаны туҡтатты.
– Һаулыҡ теләп, сержант Иванов. Документтарығыҙҙы күрһәтегеҙ. Нимә ташыйһығыҙ?
Йәш егет документтарҙы сығарғансы Батыр:
– Сәләм, иптәш сержант! Бына документтар. Базаға юл тотабыҙ. Картуф һатабыҙ.
– М-дәә... Әйҙәгеҙ, төшөгөҙ, тикшереп ҡарайыҡ. Бәлки берәй контрабанда алып китеп бараһығыҙҙыр?
– Ниндәй контрабанда? Ауыл картуфы, үҙебеҙҙең баҡсала үҫтергән.
– Ҡарарбыҙ, ҡарарбыҙ.
Шофер фураның ишектәрен асты. Батыр бер тоҡто аса башлағайны, ЮХХДИ хеҙмәткәре:
– Йә, күпме түләйһегеҙ? – тип һораны.
– Нимәне?
– Штрафығыҙҙы. Бындай йөк менән шәп йөрөргә ярамай.
Батыр аптырап:
– Нисек шәп? Беҙ үҙ яйыбыҙ менән киләбеҙ, бер ниндәй ҙә ҡағиҙә боҙмайбыҙ! – тине. – Беҙҙең хәҙер ҡайҙан аҡса булһын? Бына һатҡас, булыр. Шунан түләрбеҙ.
– Түләнегеҙ, ти. Хәҙер бөтә фурағыҙҙы бушаттырам!
– Иптәш сержант, һеҙгә нимә, аҡса етмәйме?! Беҙ йыл буйы ыҙалап үҫтергән картуфты бында килтереп бушатырға иҫәрме? Быйыл балам Өфөгә уҡырға инде. Уны уҡытырға, аҡса кәрәк. Ауыл кешеһе ошолайтып тауарын һатмаһа, ҡайҙан аҡса алһын?
– Етәр, етәр!
– Ҡайһылай йәш кенә булып өлкәндәргә ҡысҡыраһың?! Үҙеңдең ғаиләң барҙыр? Балаларың? Күптән шулай төндәрен аҡса һығаһығыҙмы?
– Ниндәй аҡса? Мин бөгөн беренсе тапҡыр нарядҡа сыҡтым. Уныһында ла ҡатыныма, магазиндан ике кило картуф алам, тип сығып бара инем. Аҡса талай торған кеше түгелмен.
– Ә хәҙер нимә эшләйһегеҙ һуң?
– Етәр, етәр! Бар, ҡуҙғалығыҙ! Туҡтағыҙ әле! – Сержант борттың эсенә үтеп, тоҡтарҙы тотоп ҡарай башланы. Шунан ике тоҡҡа күрһәтте. – Ошоларҙы минең багажникка алып барығыҙ әле. Эх-х, ҡатыным ҡайһылай ҡыуанасаҡ! Ике кило урынына – ике тоҡ картуф алып ҡайт әле! Ярай, бар, ҡуҙғалығыҙ!
Батыр йәш водитель егет менән машинаға ултырғас, бер килке һөйләшмәй килделәр. Базаға барып еткәс, Тимерйән ағаһы ла уянды. “Картуфты бушатырға кәрәк”, – тип машина артына китте. Шунан:
– Егеттәр! Һеҙ минең ике тоҡ “алтын”ымды күрмәнегеҙме? Иртән генә ошонда үҙемә тип ике тоҡ ултыртҡайным.
– Нимәне? – аптырап ҡалған Батыр менән йәш егет бер-береһенә ҡарашты.
– Нимәне, нимәне? Ике тоҡ алтынымды!
– Ниндәй алтын ул, ағай?
– Ниндәй тип ни... Бында ер уңдырышһыҙ. Йәшелсәмә ашлама булһын, тип иртәнсәк һарайҙан туңған ат тиҙәге тултырғайным. Хәҙер уларҙан елдәр иҫкән. Әллә төшөп ҡалған инде?
Батыр менән йәш егет бер-береһенә ҡарашып алғас, эстәрен тырнап көлөргә тотондо.

Тимур РӘХМӘТУЛЛИН