Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө уңайынан үткәрелгән «Әсәйем хаҡында һөйләйем» тип аталған конкурсыбыҙҙа еңеүсе – Әбйәлил районынан Гөлгөнә Яхина «Асы» шифаханаһына юллама менән бүләкләнде.
Хоҙай үҙе ҡыҙығыр ер, тиҙәр. Белорет районындағы «Асы» шифаханаһы – тап шундай ғәжәйеп урындарҙың береһе. Ул Өфөнән 180 саҡрым алыҫлыҡта, ҡуйы урмандар, өҫкә ауып килгән тауҙар араһында, Белорет районының Асы ауылында урынлашҡан. Уны уратып шифалы шишмәләр, тын ғына Инйәр йылғаһы аға. Тап ошонда ла инде уның төп үҙенсәлеге.
Асы шишмәһенең һыуында магний, кальций, бром, кремний, фтор кеүек матдәләр бар. Улар нервы системаһы, тире, ашҡаҙан-эсәк сирҙәренән дауалай. «Асы» шифаханаһы биләмәһендә бындай сығанаҡтар тиҫтәнән ашыу.
«Асы» һыуҙары – тәбиғәт мөғжизәһе, республикала иң йәш шифаханаларҙың береһе. 1999 йылдың 14 апрелендә Башҡортостандың Министрҙар Кабинеты Асы минераль һыуҙары нигеҙендә шифахана комплексы төҙөү тураһында ҡарар сығара. 2001 йылда ябай ғына йорттарҙа тәүге 30 кеше ҡабул ителһә, бөгөн Европа талаптарына яуап биргән ун корпуста бер юлы 300-гә яҡын пациент хеҙмәтләндерелә. Корпустарҙағы бүлмәләр иркен, йылы, йыйнаҡ.
«Асы»ның дауалау мөмкинлектәре ҙур. Табиптарҙың заман технологияларын ҡулланыуы һөҙөмтәһендә уның даны Башҡортостандан ситтә лә киң таралған. Ҡаҙағстандан, Урта Азиянан, Европа илдәренән дә киләләр бында.
Утыҙға яҡын дауалау төрө араһында быуаттар дауамында һыналған халыҡ алымдары ла бар. Шуларҙың береһе – һөлөк һалыу. Был хаҡта «Урал батыр» эпик әҫәрендә лә телгә алына. Баш ауыртһа йә әйләнһә, ҡолаҡ шаулаһа, боронғолар сирҙе иҫкәртеү маҡсатында яҙлы-көҙлө һөлөк һалдырған. Улар, тамырҙарға етмешкә яҡын фермент ебәреп, ҡанды таҙарта. Шулай уҡ эҫе фитосаунала ултырып, минераль матдәләр һалынған ваннала ятып сығыу ҙа тәнгә иҫ киткес сихәт бирә. Бындай дауаланыуҙан һуң 70 йәшлек ҡарт та үҙен егеттәр кеүек тойорға мөмкин.
– Шифаханала 250 кеше эшләй, шуларҙың алтмышы – медицина хеҙмәткәрҙәре. Барыһы ла үҙ эшен оҫта башҡара. Ял итеүсенең һәр береһенә айырым медицина хеҙмәткәре беркетелә, уларҙың күҙәтеүенә нигеҙләнеп, дауалау төрҙәре билдәләнә. Араларынан невролог Азамат Әлибаев, табип-терапевт Альбина Ғәббәсова, табип-педиатр Римма Сәлтәшева, физиотерапевт Альберт Сәлтәшев һәм башҡаларҙы билдәләр инем, тәжрибәле белгестәр һәр кеше һаулығы өсөн оло яуаплылыҡ тойоп эшләй, – ти шифахананың медицина хеҙмәткәрҙәренә етәкселек иткән Роберт Хәниф улы Шәрипов.
Инйәр йылғаһынан түбәнерәк аҡҡан Ләмәҙҙә Атыш шарлауығы менән мәмерйәһе барлығы билдәле. Инйәрҙең башланған урынында Көньяҡ Уралдың иң бейек нөктәһе – тәбиғәт мөғжизәһе Ямантау әллә ҡайҙарға күгәреп күренеп тора.
Шифахана етәкселеге ял итеүселәрҙең буш ваҡытын күңелле, фәһемле итеп үткәрергә тырыша, төрлө тарихи урындарға экскурсия ойоштора. Һәр кис концерт, уйындарҙы тамаша ҡылырға мөмкин. Беҙ ял иткән осорҙа Нефтекама, Стәрлетамаҡ, Учалы филармониялары артистары, шифахана коллективы ҙур байрам яһаны. Милли уйындар ҙа ял итеүселәрҙең күңеленә хуш килә.
«Асы» шифаханаһы нимәһе менән оҡшаны?» – тип һорағас: «Унда массаж эшләтер өсөн генә лә барыр инем, тағы ла ашау һәйбәт, көн дә кис берәй сара үткәрәләр, ванна процедуралары шәп», – ти Лилиә исемле ял итеүсе. «Беҙ, махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы хәрбиҙең ата-әсәһе булараҡ, ошо шифаханала ял иттек. Бик оҡшаны», – ти Баймаҡ районынан Земфира.
«Йәшлек» гәзите социаль селтәрҙәге төркөмдәрендә ошондай конкурстарҙы ай һайын үткәрә. Шуға күрә һәр кем ҡатнашып, ҡиммәтле бүләктәр оторға мөмкин. «Йәшлек»тән айырылмағыҙ!
М. ЙӘНГИЛДИН.