ИИ һәм һанлы технологиялар - төбәк ауыл хужалығының стратегик векторы

Башҡортостан Хөкүмәте Премьер‑министры урынбаҫары — ауыл хужалығы министры Илшат Фазрахманов журналистар менән әңгәмәлә тармаҡтың стратегик йүнәлешен билдәләне.

- Бөгөн ауыл хужалығы производствоһын цифрлы платформалар һәм яһалма интеллект ярҙамында идара итеү өсөн ҡыйыу идеялар һәм стратегик фекерләү кәрәк, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды ул.

«Баҫыу көнө — 2026» форумында илдәге иң ҙур агродрон күрһәтелде. Пилотһыҙ аппарат 100 килограмдан ашыу файҙалы йөк күтәрергә һәм бер инеүҙә 10 гектар сәсеү майҙандарын эшкәртергә һәләтле. Илшат Фазрахманов һүҙҙәренсә, был яңылыҡты күрһәтеү генә түгел, ә ағымдағы саҡырыуҙар өсөн практик хәл итеү юлы.

- Был инде операцион сығымдар буйынса ер өҫтө техникаһын ҡулланыуға ҡарағанда яҡшыраҡ. Айырыуса хәҙерге ямғырлы миҙгелдә был бик актуаль. Киләһе быуын дрондары тағы ла ҙурыраҡ һәм һөҙөмтәлерәк булыр тип көтәм. Яҡын киләсәктә Башҡортостан баҫыуҙарында меңәрләгән агродрон эшләйәсәк, тип ышанам.

Яһалма интеллект һәм цифрлы технологиялар республиканың агросәнәғәт комплексының бөтә өлкәләренә үтеп инә. Министр билдәләүенсә, был етештереү процестарын оптималләштереү, ресурстарҙы экономиялау һәм гарантияланған һөҙөмтә — уңыш, һауым йәки продукция сифатының үҫеше өсөн киң мөмкинлектәр аса.

Республиканың үҫемлекселегендә теүәл игенселек әүҙем үҫешә: 6 меңгә яҡын берәмек ауыл хужалығы техникаһы навигация системалары менән йыһазландырылған, ә баҫыуҙарҙы мониторлау һәм эшкәртеү өсөн ҡулланылған агродрондар паркы 40 берәмектән ашып китә. 2030 йылға төбәктең ауыл хужалығында дрондар һанын 150-200 берәмеккә тиклем арттырыу планлаштырыла. Автоматлаштырылған мелиорация системалары һәм баҫыуҙарҙағы агрометеостанциялар һуғарыуҙы теүәл көйләргә һәм эштәрҙе ваҡытында планлаштырырға мөмкинлек бирә. Белгестәр шулай уҡ бәләкәй квадрокоптерҙар ҡуллана, улар яһалма интеллект ярҙамында сәсеүлектәрҙә ҡоротҡостарҙың барлыҡҡа килеүен асыҡлай.

Малсылыҡта роботлаштырылған системалар индерелгән: республикала бөтәһе 37 ошондай комплекс файҙаланыла. Флагман проекттарының береһе булып төбәктә эшләнгән ИИ нигеҙендә һөт фермаларын идара итеү системаһы тора. Ҙур индустриаль фермаларҙа камералар ҡуйыла, һәм һәр хайуан онлайн режимда күҙәтеү аҫтында тора. Яһалма интеллект хайуандың эталонын билдәләй һәм тайпылыштарҙы теркәй. Хайуандың хәрәкәте буйынса 3-4 көн эсендә ЯЗ ауырыуҙың башланыуын билдәләй һәм ветеринарҙы иҫкәртә.

Сусҡасылыҡта ла цифрлы ҡарар үҫешә. Компьютер күреү системаһы республикалағы «Таврос» агрохолдингы фермаларында сусҡаларҙың һаулығын күҙәтеүҙе тәьмин итә.

Бынан тыш, 2026 йылда Башҡортостанда «Цифрлы умарта 2.0» проекты һәм умартасылыҡтың Берҙәм цифрлы платформаһы — умарталыҡтарҙы алыҫтан идара итеү өсөн экосистема эшләй башланы. Система программа-аппарат комплексын, умарталарҙы контролдә тотоу өсөн цифрлы үлсәүҙәрҙе һәм ГЛОНАСС һәм GPS базаһында урынды билдәләү модуле менән ҡапҡасты асыу блогын үҙ эсенә ала. Яһалма интеллект һәм сымһыҙ мәғлүмәт тапшырыу алгоритмдары ярҙамында мәғлүмәт болот сервисына инә һәм платформа менән реаль ваҡытта синхронлаша.

Башҡорт дәүләт аграр университеты базаһындағы «Баҫыу көнө» майҙансығы фән, уҡытыу һәм производство синергияһы урыны булды. Илшат Фазрахманов билдәләүенсә яңы иҡтисади шарттарҙа конкурент өҫтөнлөгөн тиҙ яраҡлашҡан һәм заманса алымдар индергән хужалыҡтар ала.