«Был һынауҙы ла үтербеҙ!»

– Эйе, бөгөн күптәр ҡурҡыу тойғоһо кисерә. Был тәбиғи, ни тиһәң дә, генетик хәтеребеҙҙә тетрәнеүҙәр һаҡлана. Ләкин хә­үеф-хафаға бирелеүҙән бер файҙа ла юҡ. Әлбиттә, сиргә дусар булған­дар, эшһеҙ ҡа­лыу­сылар, сит илдәрҙән ҡайта алмаусылар өсөн борсолабыҙ, уларҙың хәлен аңлай­быҙ. Әммә өйҙә ятып уларға нисек ярҙам итә алабыҙ? Бер нисек тә. Һәр кемгә хәҙер күңел тыныслығы хаҡында уйларға кәрәк.

Иң тәүге сиратта, үҙеңде артыҡ мәғлүмәттән аралау мөһим. Әммә быны ысынбарлыҡты кире ҡағыу һәм башты ҡомға тығыу менән бутамағыҙ. “Ошо мәғлүмәттән мин нимә алам, ул әлеге хәлдә ярҙам итәме?” – үҙегеҙгә шул һорауҙы би­рергә онотмағыҙ. Чаттар аша ебәрелгән хәбәрҙәргә ваҡыт бүлеү, ентекләп күҙәтеп барыу кәйефеңде яҡшыртамы? Зыян ғына яһай түгелме? Һиҙе­ләлер, йөрөй биргәс, тиктомалдан асыу килә башлай, бәхәскә лә инеп китәһең... Тик ниңә психиканы ҡаҡшатырға? Был осорҙа иң беренсе урында – тыныс күңел.

Күңел торошо көйлө саҡта ғына башҡа яңы идеялар килә, ыңғай энергия була. Ә былар – беҙгә бик кәрәк әйберҙәр. Коронавирус тураһында бер рәсми сығанаҡ аша ғына белеп тороу етә. Көнөнә бер тапҡыр ҡарап сыҡһаң да, тормоштан артта ҡалмаҫһың. Шулай уҡ ошо теманы ҡуйыртырға яратыусы сәхифәләрҙән, блогерҙарҙан ва­ҡытлыса баш тартып тороу ҡа­масауламаҫ. Уҡымау, бәхәскә ин­мәү, ғөмүмән, бөтөнләй ҡарамау хәйерле. Сөнки улар һинең борсолоуыңды арттыра ғына, ләкин бер нисек тә ярҙам итмәй. Артыҡ мәғлүмәткә эйә булыуҙан бер нәмә лә үҙгәрмәй бит, шулаймы?

Был хәлгә нисек йоғонто яһай алабыҙ һуң? “Әлеге мәлдә ҡулы­быҙҙан нимә килә?” – үҙебеҙгә ошо һорауҙы ла бирәйек. Ғаиләгә иғтибар бүлеү, балаларға китап уҡыу, әкиәт һөйләү, үҙ өҫтөңдә эшләү, кемделер тынысландырыу... Һанап китһәң, ҡулыбыҙҙан килмәгән эш юҡ та баһа!

Үҙизоляция шарттарында үҙеңә ярҙам итеү өсөн тағы бер мөһим нәмә – яҡынса булһа ла көн режимын тәртиптә тоторға тырышыу. Был йәһәттән ныҡ һуңға ҡалып йоҡларға ятмау, иртәгә нимә эшләйәсәгең хаҡында планлаштырып ҡуйыу ярҙам итәсәк. Мейебеҙгә алда нимә көтәсәге билдәле булһа, күпкә еңелерәк. Юҡҡа хафаланыу, күңел­һеҙ­лектәргә, төшөнкөлөккә бирелеү сигенә. Мәҫәлән, шул китапты уҡыйым, ағайыма шылтыратам, манты бешерәм, тип еңел генә эштәргә ниәтләнегеҙ. Ниндәйҙер яңы нәмәгә өйрәнеп ҡарау ҙа шәп. Интернетта бушлай файҙалы видеояҙмалар шул тиклем күп.

Ҡыҫҡаһы, бөгөн ҡиммәтле ваҡытыбыҙҙы һәм иғтибарҙы ҡайҙа йүнәлтәбеҙ – тулыһынса үҙебеҙҙән генә тора. Был – тик беҙҙең генә яуаплылыҡ.

– Бер ҡиссаны ишеткәнегеҙ барҙыр. Кешелә ике бүре йәшәй. Ҡурҡаҡ бүре һәм бәхетле бүре. Ҡайһыһы еңә тип уйлайһығыҙ? Кемеһен күберәк ашатаһың – шуныһы. Ҡурҡҡан һайын эстәге бүре һимерә һәм үҙеңде лә ашап ҡуймаҫ тимә. Ҡурҡҡанға ҡуш күренә.

Йән тыныслығын юғалтып, хафаға бирелгән мәлдәрҙә ауырып китеү ихтималлығы бар. Халыҡ телендә таралғанса, кү­ҙегеү, боҙом эләктереү ҙә мөмкин. Әммә кире энергия, кеше үҙе ышанмаһа һәм гел юғары ви­брацияларҙа йөрөһә, йоҡмаясаҡ. Йәғни тулы гармонияла, шатлыҡ тойғолары ғына кисереп, һөйөү, яратыу тулҡынында тирбәлгәндәр иң юғары күңел торошонда була. Яратыуҙы бында тар мәғәнәлә аңламайбыҙ, тимәк, үҙ-үҙеңде яратыуҙан башлап бар тереклекте ихтирам итеү. Шулай уҡ тирә-йүндәгеләрҙе ҡабул итә белеү сифаты ҡиммәтле. Кешене нисек бар шулай ҡабул итәһең, уға үҙе булырға рөхсәт итәһең, ҡарарын, һайлаған юлын хөрмәт итәһең. Бер кемгә лә тәнҡит күҙлегенән ҡарамайһың һәм барыһы өсөн дә рәхмәтле була беләһең.

– Иң тәүҙә шуны аңларға кәрәк – мөнәсәбәттәрҙең ҡатмарлашы­уына үҙизоляция һылтау ғына булыуы ихтимал. Улар алдан уҡ бигүк яҡшынан булмағандыр, бәлки. Ир менән ҡатын мөнәсәбәтен бер-ике кәңәш менән генә яйлауы икеле. Әммә тап өйҙә ултырған саҡта аралар ҡатмарлашып китмәһен өсөн түбәндәгеләрҙе һанап сығырға мөмкин.

= Икеһенең дә яратҡан шөғөлө булһын, бында бер-береңә ҡа­масау итмәү, тыймау мөһим.

= оҡшамаған күренештәрҙе телгә алғанда тик үҙ тойғоларың хаҡында белдереү ҡырҡыу мө­нәсәбәттәрҙән аралар. Мәҫәлән, һинең шул һүҙең мине уйға һала, мин борсолам һ.б.

= һәр ваҡытта ла мөһим кәңәш: бер-береңде үҙгәртергә ынтыл­маҫҡа. Киреһенсә, иғ­ти­барҙы үҙеңә йүнәлтергә, үҙеңде яҡшы яҡҡа үҙгәртергә кәрәк. Эргәбеҙҙәге кешеләр беҙҙең сағылышыбыҙ бит.

Ғәҙәттә, араларҙы үкенестәр, бер-береңә ҡарата үпкә һаҡлау һыуыта. Әле өйҙә саҡта бәләкәй генә күнегеү эшләп, күңелде бушатып алырға мөмкин. Барыһы ла йоҡларға ятҡас, булған үпкәңде, үкенестәреңде ҡағыҙ битен тултырып яҙып, утҡа яҡһаң, иңдән тау ишелеп төшкәндәй тойолор, күңел юшҡыны ирер. Иң аҙаҡтан, ғәфү ит, мин дә һине ғәфү итәм, тип өҫтәргә кәрәк. Был эште баш­ҡарғандан һуң ваннала, душта йыуыныу, мунса инеү кәйефте генә күтәрер. Был практиканы бер нисә көн дауам итергә мөмкин. Ошондай еңел генә күнегеүҙе үтәп ҡарағыҙ әле.

– Әлеге лә баяғы режимды һаҡлау төп ярҙамсы булыр, балаға ла, ата-әсәгә лә еңеллек тыу­ҙырыр. Иртәрәк йоҡларға һалыу, спорт күнекмәләре эшләтеү зарур. Дистанцион белем алған бала янына инеп ҡамасауламау, уҡыу барышын тикшереп йөрөмәү дөрөҫ. Үҙе ярҙам һораһа ғына эргәһенә барығыҙ. Дәрестәр та­мамланғас, ашап, ял итеп, бәлки, йоҡлап та алғас, өйгә эш эш­ләйҙәр. Был бурыс киске сәғәт алтыға тиклем атҡарылһа хә­йерле. Баланы өй эштәренә лә ҡушырға кәрәк. Иҙән, һауыт-һаба йыуһын, картуф әрсеһен, ҡамыр аштары бешереүҙә ярҙам итһен. Һәр кемгә көсөнән килгәнсә эш ҡушығыҙ. Артабан берәр сәғәт телефонда ултырһа ла була.

Ғөмүмән, өйҙәгеләрҙең бары­һының да көнөнә бер тапҡыр үҙе яңғыҙ ҡалып башҡарғандай шө­ғөлөнә ирек ҡуйырға кәрәк. Түбәгә генә ҡарап ятып торамы, сериалына текәләме, “Инстаграм” гиҙәме... Бер кем дә үҙенә ҡарата баҫым тоймаһын. Был да үҙизоляцияны еңелерәк үткәреп ебәрергә ярҙам итер.

– Бөгөн бар донъя йомшаҡ ҡына тетрәнеү аша яңы кимәлгә күсә. Был, нимә генә тимә, еңел һынау. Ҡапыл һыу баҫманы, кинәт шарт­ламаныҡ. Ошо хәл ярҙамында барыбыҙ ҙа нимәгәлер өйрә­нә­беҙ. Иң тәү сиратта – тик үҙебеҙгә яуаплылыҡ алырға. Шулай уҡ бер-беребеҙҙең хәленә инергә, бер-беребеҙгә, үҙебеҙгә ышанырға, юғары Көскә яҡын булырға... Һәр кем уйлап ҡараһын әле: коронавирус нимәгә өйрәтә уны? Шулай уҡ беҙгә ҡорбанлыҡ психология­һынан сыға торған осор был. Бахырланып, үҙеңде йәлләп йәшә­мәҫкә, яңы мөм­кинлектәргә асыҡ булырға...

Әммә беҙ көслө халыҡ, ниндәй генә тетрәнеүҙәр кисермәнек, был һынауҙы ла үтербеҙ! Ышанайыҡ, бер-беребеҙгә яҡтылыҡ сәсергә тырышайыҡ. Барыһы ла яҡшы булыр!