Мутлашыусыларҙың хәйләләренә бирешмәгеҙ!

Бөгөн иң киң таралған мутлашыу төрө - енәйәтселәр, үҙҙәрен банк йәки хоҡуҡ һаҡлау органдары хеҙмәткәрҙәре тип таныштырып, граждандарға банк иҫәбенә һөжүм итеү йәки гражданин исеменә кредит биреү тураһында хәбәр итә. Мутлашыусылар аҡсаны граждандарҙың иҫәбенән банктың "хәүефһеҙ" иҫәбенә күсерергә тәҡдим итә.

Һуңғы ваҡытта шулай уҡ енәйәтселәрҙең республика халҡына шылтыратыу осраҡтары йышайған, уларҙы полиция, ФСБ һәм прокуратураның банк хеҙмәткәрҙәре менән бәйләнештә эшләгән вазифалы кешеләре таныштыра. Енәйәтселәр үҙ ҡорбандарын яңылыш юлдан яҙҙыра, граждандарҙы аҡсаларын «хәүефһеҙ» иҫәпкә күсерергә күндерә.

Күп кенә теркәлгән осраҡтарҙа аферисттар «Дәүләт хеҙмәттәре» сервисы йәки МФЦ хеҙмәткәре булып сығыш яһап шылтырата. Улар заказ хатын алырға һорай, әммә бының өсөн смс-хәбәрҙән раҫлау кодын әйтергә кәрәк. Ысынлап та, кодлы смс-хәбәр «Дәүләт хеҙмәттәре» сервисындағы шәхси кабинетығыҙға йәки мобиль банктың шәхси кабинетына инеү мөмкинлеге булып тора. Мутлашыусыны үҙенең шәхси кабинетына индергәндән һуң, кеше бер нисә минут эсендә ҙур ҡулланыусылар кредитының «хужаһы» була ала. Һәм кредит аҡсаһы сит иҫәптәргә китә.

Иң актуаль мутлашыу төрҙәре иҫәбендә, мутлашыусылар ҡорбанға телефонға шылтыратып, мобиль элемтә операторы хеҙмәткәре булып сығыш яһап, тариф планын үҙгәртеү йәки килешеүҙе оҙайтыу өсөн килгән кодты смс-хәбәр тип атауҙы һорайҙар. Артабан үрҙә күрһәтелгән схема буйынса эш итәләр ялған банк хеҙмәткәрҙәре тоташа.

Электрон түләүҙәр һәм онлайн-шопинг баҙарының әүҙем үҫеше менән бәйле мутлашыуҙың яңы заманса формалары ла үҫешә. Иң популяр схема-фишинг. Уның маҡсаты-ҡулланыусыларҙың конфиденциаль мәғлүмәттәренә йәки банк реквизиттарына инеү. Фишинг билдәле сервистар булып e-mail рассылкалары аша, шулай уҡ интернетта мәғлүмәт эҙләгәндә, уға күскәндә кеше хәҙерге сайттан тышҡы яҡтан айырылғыһыҙ сайтҡа эләгә. Ҡулланыусы унда үҙенең мәғлүмәттәрен индергәндә, мутлашыусылар уларға инә, шунан һуң аҡса урлана.

Инвестициялар өлкәһендә мутлашыу осраҡтары йышайған. Финанс эксперттары булып, мутлашыусылар уникаль эш хаҡы схемаһы тураһында һөйләй, яҡшы килем вәғәҙә итә. Енәйәтселәр билдәле сауҙа майҙансыҡтарының сайттарын күсерә. Ҡағиҙә булараҡ, мутлашыусылар юғары килем тәҡдим итә. Рубль менән ғәҙәти вкладтар йылына 4-5 процент килтерә, ә аферистар йылына кәм тигәндә 10-30 процент, ә ҡайһы берҙә унан да күберәк вәғәҙә итә. Улар хатта ҡорбандың шәхси кабинетын булдыра, унда еңеү һәм иҫәптә ҙур баланс күрһәтелә. Ә зыян күреүсе яҡшы сумма һалғандан һуң һәм табыш алырға теләгәндән һуң, «финанс эксперттары» аҡса менән бергә юғала.

Мутлашыусылар кешеләрҙе яҡшы белә һәм һәр конкрет хәлгә ярашлы һүҙҙәр һайлай ала. Йыш ҡына алдаҡ ҡорбандары булып тиҙ аҡса эшләргә теләүселәр, сит кешеләргә ышаныусылар һәм уяулыҡ күрһәтмәүселәр тора. Әммә шулай уҡ енәйәтселәр хатта иң һаҡ һәм ышанмаусан кешеләрҙе лә алдаған осраҡтар ҙа осрай.

Мутлашыусыларҙың хәйләләренә эләкмәҫ өсөн, бер нисә ябай ҡағиҙәне иҫтә тотоуығыҙҙы һорайым, улар буйынса һеҙ үҙегеҙҙе интернет-мутлашыусыларҙан 90 процентҡа һаҡлайһығыҙ: таныш булмаған номерҙарҙан шылтыратыуҙарға яуап бирмәгеҙ, теләмәгән шылтыратыуҙарҙы тотҡарлаусы опциянан файҙаланығыҙ; бер кемгә лә банк картаһы мәғлүмәттәрен, шулай уҡ смс-хәбәрҙәрҙән кодтарҙы хәбәр итмәгеҙ; ниндәй ҙә булһа финанс операцияларын башҡармағыҙ (ҡулдағы аҡсаны алыу һәм алыу, электрон күсереүҙәр) һеҙгә билдәһеҙ кешеләрҙең, хатта банк, эске эштәр министрлығы, фсб, прокуратура йәки тәфтиш комитеты хеҙмәткәрҙәре тарафынан күрһәтелгәндәрҙең үтенесе буйынса; танышығыҙға аҡса ебәрер алдынан уға ғәҙәти телефон бәйләнеше йәки башҡа мессенджер аша шылтыратығыҙ; интернет иғлан буйынса ойошмаларҙы инвестициялауҙа ҡатнашмағыҙ; интернет селтәрендәге билдәһеҙ һылтанмалар буйынса күсмәгеҙ!