Урманда үткән төн

«Һа-ай, бөгөн көн бигерәк матур тора! Еләк бешкән, тиҙәр, әллә кискә тиклем еләкле яланға барып әйләнергәме? Аһ, барһам ни, барайым – өй эштәре ғүмерҙә лә бөтмәҫ. Ял көнө балалар ҡайтыуға еләк бәлеше бешерермен. Һыйыр һауып көтөүгә ҡыуылған, һөт үткәрелгән, ҡаҙ бәпкәләре йылғаға төшкән”.
Уйҙары менән көн дә баш­ҡарған эштәрен барлап бөткәс, Бикә йәһәт кенә өйөн, усаҡ­лығын бикләне. “Һыйыр кө­төүҙән ҡайтыуға мин дә ҡайтып өлгөрөрмөн”, – тип уйланы ла, күршеләрен дә иҫ­кәртеп тормай, беләгенә биҙ­рәһен элеп, автобус туҡ­та­лышына атланы. Оҙаҡ та бармай, урман янын­дағы туҡта­лышта төшөп ҡалды һәм һуҡмаҡ буйлап урман эсенә инеп тә китте.
Их, йәйҙең иң хозур мәле! Бөтә ерҙә йәшеллек, урман һауаһы башты әйләндерерлек хуш еҫтәр менән тулған! Ҡош­тар, ошо хозурлыҡты тойоп, сут-сут һайраша, бер-береһенә сәләм бирә. Үҙҙәренең бар­лығын белдерергә теләгәндәй, йәй матурлығына кинәнеп, бал ҡорттары, бөжәктәр бызылдап оса, сәскәнән-сәскәгә ҡунып, бал йыя. Бикә, тәбиғәттең серле тынлығына иҫереп, ошо саф­лыҡты үҙенә һеңдереп алырҙай булып, тәрән итеп һуланы, күҙҙәрен йомоп, хистәргә бирелде. Уйҙары менән йәшлек, беренсе мөхәббәте, йән ярат­ҡаны менән ғүмер итеү, тормош сәскәләре – балалары ты­уыу мәлдәренә әйләнеп ҡайт­ты. Бәхетле ғүмер кисерҙе ул. Тик тормош иптәшенең генә ғүмере ҡыҫҡа булды – ете йыл элек йөрәк өйәнәгенән ба­ҡыйлыҡҡа күсте. Балалары үҫеп, үҙ аллы булып, ҡалаға китеп бөттө. Атайҙары мәрхүм булғас, әсә­ләрен ҡалаға – үҙ яндарына саҡырып бер булғай­нылар ҙа, ҡайҙа инде ул, ошо хозурлыҡты ҡалдырып, ҡала фатирының дүрт мөйөшөнә ҡарап ултырыу! 
“Бына бит ниндәй иркен донъя: тыуғандан алып ғүмер кисергән үҙ ере, үҙ һауаһы, һәр бер сәскә, һәр бер ҡош, ағас ҡәҙерле. Нисек мин ошо ур­манһыҙ көн итермен?” – шундай уйҙар менән тәбиғәт сафлығына, ҡоштар һайрауына кинәнеп бара торғас, ҡатын еләкле яланға килеп сыҡты. Яулығын ҡайырып бәйләп алды ла үлән араһын ҡа­раштыра башланы. Эйе, еләк булған, тик бында еләкте йыйғандар икән, ваҡтары ғына ҡалған, яланды ла тапап бөт­кәндәр. Шулай ҙа, ялан буйлап йөрөп, кешенән ҡалғанын биҙрәһенә бөртөкләп сүпләне. Һауыты яртылаш ҡына булғас, икенсе яҡты ла ҡа­раштырайым әле, тип урман эсенә инеп китте. 
Шулай, күнәген тултырам тип, еләк эҙләп йөрөй торғас, кис еткәнен һиҙмәй ҙә ҡалды. Ҡайһы арала күкте ҡара болот ҡаплап алған, эре-эре тамсылар менән көслө ямғыр яуа башланы. Тиҙерәк ағас аҫтына йә­шенәйем, тип атлағайны ғына, дауыл ҡупҡандай утлы йәшен теге ағасты атты. Бикә апай, иҫен юғалтып, ергә ҡоланы. Күп­ме ятҡандыр, иҫенә кил­гәндә дөм ҡараңғы төн ине. Аҫтына йәшенәм тигән ағастың ботаҡтары янып бөткән, ә олоно төтәп, ямғыр булһа ла,  ҡуҙҙары быҫҡып, һаман яна ине. 
Бикәнең башы шаңҡып, ҡай­ҙа, ҡайһы яҡҡа китергә икәнен дә аңлай алмай оҙаҡ ҡына ямғыр аҫтында ултырҙы. Төн һалҡыны үҙәгенә үтеп өшөтә, аяҡтары тыңламай, ҡайҙа булһа ла хәрәкәт итергә кәрәклеген аңлап, төҫмөрләп, урман яғына имгәкләне. Йый­ған еләген дә онотто, нишләп бында йөрө­гәнен дә аңлай алмай ҡаң­ғырҙы.  Урманда бер ағастың төбөнә ултырып, уны ҡосаҡлап алды. Ә уныһы йылы ғына икән – шул йылыға ойоп ултыра торғас, ямғыр кәме­гәндәй булды. Бер ваҡыт ҡа­тындың ҡолағына алыҫта геүләү тауышы салын­ғандай тойолдо. Әллә самолет булды, әллә машина тауышымы – аңлай алманы. Шулай ултыра торғас, тауыш ҡабатланды, ҡара болот ҡаплаған күк йөҙөндә бер ни күренмәй, килгән юлы ҡайҙа икәнен аңлай алмай аптыраны. Бына тағы баяғы тауыш айы­рыу­са асыҡ ишетелде. Үҙен сихырланғандай тойоп, тауыш сыҡҡан яҡҡа ынтылды.  Һәр­мәнә торғас, ҡулына бер һын­ған ағас ботағын табып алды. Әммә тиҙҙән ул тауыш бөттө. Хәле бөтөп ултыра торғас, тағы бер тауыш ишетелде. Бикәнең зи­һене асылып киткәндәй булды: ”Был –машина!” Ҡыс­ҡырайым  тигәйне,  тауышы  сыҡманы. Әммә күңелендә өмөт сатҡыһы тоҡанды, юлға яҡын ерҙәмен икән тип, ҡыуанғандай булды. «Юлға сыҡһам, берәүһе ултыртыр әле», – тигән уй үҫкәндән-үҫте.
Йә шыуышып, йә тубыҡ­ла­нып тауыш килгән яҡҡа йүнәл­де. Аяғына баҫырлыҡ хәле юҡ ине, йәнә тубыҡтары тотмаҫ булды ла ҡуйҙы. Ә ямғыр яуа ла яуа, күктең төбө тишелгән, тиерһең. Шулай итеп әҙме-күпме ер үтте, шул саҡ тауыш килгән яҡтан алыҫта яҡтылыҡ күренеп ҡалды. Машина тауышы ла асығыраҡ ишетелә башланы. Ул яҡтылыҡ Бикәне маяҡ кеүек әйҙәне, урмандан сығыу юлын күрһәткәндәй булды. Инде таң һыҙылыр ваҡыт етһә лә, баҫып алған ҡара болот бер ни ҙә күрһәтмәй ине. Ҡатын яйлап ҡына шыуышты, тура ғына барһам, юлға сығыр­мын, тип өмөтләнде. 
Шулай ҙур михнәт күреп, өшөп, теше тешкә теймәй ҡалтырап, оло юлға килеп етте. “Ана, тағы бер яҡтылыҡ кү­ренде, тимәк, машина килә!” – ул, таяғына тотоноп, саҡ-саҡ аяғына баҫты ла, ҡул күтәрҙе.  Машина туҡтаманы. Аруҡ ҡына ултыра торғас тағы яҡтылыҡ күренде. Тағы күрмәй үтеп китер тип, юл эсенәрәк инеп  баҫты бисара. Ә уныһы яйлаң­ҡыраны ла урап үтеп китте. Бикәнең хәле бөттө, аяғына баҫып тора алмағас, юлға ултырҙы. ”Тапаһалар – тапар­ҙар, был төн минең һуңғы төнөмдөр…” – тигән уй әйләнде башында. Ниңәлер, яулығы менән биҙрәһенең ауыҙын бәйләргә кәрәк, тигән уй килде башына. Тик биҙрә лә, яулыҡ та юҡ, ялан баш, сәстәр туҙған, күлдәге лыс һыу булып тәненә йәбешкән… Күҙен асыр-асмаҫ, аңын юғалтыр-юғалтмаҫ бу­лып ултырғанда, яурынына берәү­ҙең ҡағылғанын тойҙо. Күҙен асһа, машина фары яҡтыһында янында бер кеше   тора икән.
– Апай, апай, һеҙ нишләп бында ултыраһығыҙ?
Ауыҙ асып хәбәр әйтергә теле тыңламай ҙа ҡуя. Ҡулы менән ауыл яғына ишара яһағас, йәш кеше, аңлап, машинаһынан япма алып килде лә, Бикәне урап алып, күтәреп, артҡы ултырғысына һалды – ултырыр хәле юҡ ине. Йәш кеше, өлкән йәштәге ҡатындың ныҡ өшөп хәлһеҙләнгәнен аңлап, ма­ши­наһын йылыта башланы. Бара биргәс, Бикә йылынған кеүек булды, егеттең арҡаһына  тейеп алды.
Егет машинаһын туҡтатып: “Хәлең нисек, инәй?“ – тип  һорағас, теле асылып, ауы­лының исемен әйтте. Баҡһаң, таң атып килә икән, ямғыр ҙа туҡтаған. Бына машина туҡ­таны, егет ҡайҙалыр инеп китте. Ҡатын тороп ултырҙы. Таныш ер һымаҡ, тик был уның өйө түгел. «Ҡайҙа килдек икән?» – тип ултырғанда, йәш кеше кире сыҡты ла:
– Инәй, һеҙгә тиҙ генә сис­тема ҡуйҙырып, дауаланып алырға кәрәк, юҡһа, ныҡ итеп ауырып китеүегеҙ бар! – тип, уны күтәреп ҡайҙалыр индерҙе. 
Участка дауаханаһы икән. Дежурҙағы шәфҡәт туташы уны  танып:
– Нимә булды һеҙгә? Ҡайһы ерегеҙ ауырта? – тип һо­рау­ҙарын яуҙырҙы. Ә йәш кеше:
– Һуңынан һөйләшерһегеҙ, хәҙергә уның хәле юҡ. Дауалай һалығыҙ, – тине. 
Үҙенең яҡындағы ҡалала терапевт булып эшләүен, әле эшкә китеп барыуын әйтеп, ниндәй дарыуҙарҙы система менән ебәрергә кәрәклеге яҙылған ҡағыҙҙы тотторҙо. Яңы танышына ҡарап:
– Башҡаса урманға яңғыҙ йөрөмәгеҙ инде! – тип эшенә ашыҡты. 
Шәфҡәт туташы, Бикәнең һыу күлдәген йылы халатҡа  алыштырып, одеялға төрөп, аяҡ­та­рына йылытҡыс ҡуйҙы. Сис­темаһы бөтөр-бөтмәҫтән йо­ҡоға талған ҡатын ике сәғәттән һин дә мин булып уянды. Шунда уҡ:
– Минең ҡотҡарыусым ҡай­ҙа? Кем балаһы икән? – тигән һо­рауҙар менән шәфҡәт туташын бер итте.  Ярай әле йәш кеше уныһына, инәйҙең хәлен белдерерһең, тип телефон номерын ҡалдырған булған.
Шул көндән алып Бикәнең улдары тағы берәүгә артты.

Фәрҙиә ЮНЫСОВА.