Ҡанатлы Илдар

Илдар Скримин Джей Хокинстың “I Put a Spell on You” йырын башҡара башлау менән үк, уның яғына үҙенең креслоһын билдәле музыкант Сергей Шнуров борҙо. Уның артынса Валерий Сюткин менән Полина Гагарина ла боролоп, үҙҙәренең һоҡланыуын белдерҙе. Константин Меладзе сәхнә яғына боролмаһа ла, егеттең тауышын, көсөн юғары баһалауын әйтте. Илдарға боролған өс кеше лә уны үҙ командаһына алырға ҡуш ҡуллап риза булһа ла, йырсыбыҙ Сергей Шнуровты һайланы.

Үҙенең үҙенсәлекле сығышы, көслө, сағыу тауышы менән бер юлы өс кешене үҙенә ҡаратҡан Илдар 1995 йылда Ырымбур өлкәһенең Гай ҡалаһында тыуған. Байтаҡ йылдар шахтала эшләгән атаһы Ринат Әнүәр улы әлеге ваҡытта водитель булып эшләй, ә сәскәләр яратҡан әсәһе Зөлхизә Сәйфетдин ҡыҙы мәҙәниәт һарайында дежур администратор вазифаһын башҡара, йәғни сәнғәт кешеләре түгел. Ләкин улар улдарының һәләтен ваҡытында күреп ҡалып, үҫтергәндәр, дөрөҫ йүнәлеш бирә белгән. Илдар тыуғандан алып йырлай, тиһәк тә хаталанмаҫбыҙ. Теле сығыу менән телевизорҙан ишеткәнен йырлай ҙа башлаған. Башҡорт халыҡ йырҙарын да башҡарып хайран иткән әле ул! Ҡунаҡ-фәлән була ҡалдыниһә, ул һәр ваҡыт залдың уртаһына ҡыҫылып булһа ла сығып, йырлап та ебәргән, бейергә лә инәлтмәгән. Йыр-моң унан һаманғаса шулай урғылып тора. Гайҙа, урыҫтар араһында, үҫһә лә, Илдар биш йәшенә тиклем рус милләтле дуҫтары, таныштары менән тик башҡортса ғына һөйләшеп йөрөгән.

– Ауылға ҡайтһам инде, унда ниңәлер руссаға күсә торғайным, – тип көлә Илдар. – Бала сағым Хәйбулла районының Ҡалтай (Сәғит) ауылында һәм Йылайыр районының Йомағужа ауылында үтте (сәләм, яҡташтар!) Бәләкәйҙән вокалист булырға ынтылдым. Ихласлап, күңелемде һалып, музыка мәктәбендә, ижади студияла шөғөлләндем. Әгәр йырсыға уҡырға инә алмаһам, шахтер булырмын, тип уйлай торғайным. Әммә Л. Һәм М. Ростроповичтар исемендәге музыка колледжына уҡырға индем, уны “ҡыҙыл” дипломға тамамланым. Унан һуң армияла хеҙмәт иттем. А.В. Александров исемендәге Рәсәй армияһының йыр һәм бейеү ансамблендә йырлап, һалдат бутҡаһын ашарға яҙҙы. Унда тик сәхнәлә генә йырлап йөрөмәйһең, башҡа һалдаттар кеүек үк хеҙмәт итәһең, шул уҡ бурыстарҙы үтәйһең. Армиянан ҡайтҡас, йырға ныҡлап тотондом. Л. Һәм М. Ростроповичтар исемендәге Ырымбур сәнғәт институтында уҡыйым, музыка яҙырға маташам, төрлө музыкаль йүнәлештә үҙемде һынап ҡарайым.

Сәхнәне ныҡ яратам! Сәхнәлә кисергән тойғоларҙы бер ни менән дә аңлатып булмай – ул үҙенә тотошлай бәйләй ҙә ҡуя! Тормошта мин тынысмын, ә сәхнәлә хис-тойғоларыма ирек бирәм, тамашасыларыма йөрәгемде бүләк итәм. Башҡортостанда ла мине таныһындар ине, тип теләйем. Ошоға тиклем ижади хеҙмәттәшлек тә тәҡдим итеп ҡарағаным булды, әммә саҡырыу алмаһам да, өмөттө өҙмәйем.

Әйткәндәй, “Тауыш” проектына былтыр ҙа ғариза яҙғайным, ләкин һайлауҙы үтмәнем. Шунан 2019 йылда конкурсҡа эләгеү өсөн ныҡлап, эҙмә-эҙлекле әҙерләндем. Ҡатыным Сабина минең стилде булдырҙы, вокал буйынса уҡытыусым Ольга Евгеньевна Тушева менән йыр һайланыҡ һәм маҡсатыма ирештем! Тырышлыҡ һалһаң, бөтәһен дә булдырып була, тип уйлайым.

– Илдарҙың музыкаға һөйөүе, тырышлығы ҡандан килә, - тип һүҙгә әсәһе Зөлхизә ҡушылды. - Атайым Сәйфетдин Ғәзиз улы Солтанов шәп ҡурайсы булды. Йәш сағында Өфөгә барып уйнағас, уны эшкә алмаҡсы булғандар ҙа бит, ләкин атайым, урманыма ҡайтам, тип, йәмле Һаҡмар буйындағы Ҡайраҡлы ауылына (Йылайыр районы) ҡайтҡан. Аҙаҡ Өфөнән килеп тороп, уның ҡурайҙа уйнағанын яҙҙырып та алғандар, бәлки архивтарҙа һаҡланғандыр. Их, табырға ине шул яҙмаларҙы...

Әсәйем Нәбирә Солтанова Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Йылайыр районы колхоздарының береһендә тракторҙа эшләп, иген үҫтергән кеше. Ул бик иртә етем ҡалған. Әсәһе бала тапҡанда вафат булған, ә атаһын Граждандар һуғышында аҡтар алып киткән. Өләсәһе уны ҡанаты аҫтына алған. Тик күп тә үтмәй, ете йәшендә, уны ла юғалтҡан. Әсәйем шыпа яңғыҙы урамда тороп ҡалып, бер киҫәк икмәк, һарайҙарында йоҡлап сығырға рөхсәт өсөн кешеләрҙең төрлө эшен атҡарып йөрөгәндә, ағаһы Зәйнетдин Байғужин уны килеп алып ҡайтҡан. Баҫыуҙарҙа өлкәндәр менән бер рәттән эшләп йөрөгән бәләкәсте мәктәпкә уҡырға биреүсе булмаған. Бала сағын, Бөйөк Ватан һуғышы йылдарын илап иҫкә алды әсәйем. Ҡай саҡ көнөнә бер генә семтем икмәк тейә торғайны, тип. Ни ашарҙарына булмаған, ни өҫтәренә... Бөтәһе лә фронт өсөн, еңеү өсөн, тип тырышҡандар.

Әсәйем көслө кеше ине, бар нәмәне үҙ ҡулдары менән булдырып, беҙҙе лә гел алға барырға, яҡшыға өмөт итергә өйрәтте. Бер ҡасанды өмөттө өҙөргә ярамай, маҡсатыңа өлгәшер өсөн эшләргә, тырышырға кәрәк, тигән һүҙҙәрен Илдар улым да тота. Уның еңеүҙәрен һанап бөтөрлөк түгел, артабан да шулай уңышлы булһын инде.

Ҡара тырыш Илдар Ырымбур өлкәһендә үткән төрлө концерттарҙа йыш ҡатнаша. Быйыл “Asterius” хеви-металл төркөмө менән альбом яҙҙырған (“На все времена” тип атала ул). Аралашыуҙа ябай, ихлас, нурлы егет буш ваҡытында китап, фәнни журналдар уҡырға, футбол уйнарға ярата.

– Мин футболсы булыр инем, әгәр талантым булһа, – тип йылмая. – Ләкин бәләкәй сағымда мин тулы ғына инем, шуға ла тупты еңел йүгергән башҡалар ала ла китә торғайны. Шулайтып әрәм иттеләр миндә футболсыны.